برگی از زندگی احمد پارسا پدر علم گیاه شناسی ایران

از نخستین پیشکسوتان و بنیانگذار گیاهشناسی نوین ایران، نخستین استاد گیاهشناسی دانشگاه تهران و نخستین ایرانی بود که کار تحقیق علمی فلور (رستنیها) ایران را آغاز کرد و در نهایت دقت و ظرافت به انجام رساند. وی موزه علوم طبیعی ایران را بنیان نهاد و بزرگترین اثر او، تالیف کتاب فلور مستقل ایران به نام فلوردولیران به زبان فرانسه است. ایشان در دوم خرداد سال ۱۳۷۶ در کالیفرنیا درگذشت.
تحصیلات رسمی و حرفهای: پروفسور احمد پارسا،مدرک دکترای گیاهشناسی و علوم طبیعی را از فرانسه اخذ کرد.
زمان و علت فوت: پروفسور دکتر احمد پارسا در دوم خرداد سال ۱۳۷۶ در کالیفرنیا درگذشت .
فعالیتهای آموزشی: پروفسور احمد پارسا، پس از اخذ دکترای گیاهشناسی و علوم طبیعی در فرانسه، به ایران بازگشت. وی در سالهای نخست مراجعت، به تنهایی و در سال ۳۱۶ که در مقام استاد گیاهشناسی دانشکده علوم و دانشسرای عالی دانشگاه تهران قرار گرفت، به اتفاق برخی شاگردان خود به گرد آوری گیاهان ایران پرداخت.
موزه علوم طبیعی ایران: احمد پارسا در سال ۱۳۲۴ موزه علوم طبیعی را با بودجه وزارت فرهنگ آن زمان که تأمین کننده بودجه دانشگاه تهران نیز بود، در قسمتی از ساختمان بزرگ دبستان حکیم نظامی سابق (واقع در مقابل موزه ایران باستان) تأسیس کرد و به آن موزه انتقال داد و به این «هربیه ملی» گیاهان گردآوری شده را به منظور تأسیس را بنیان نهاد. در سال ۱۳۳۳ وزارت فرهنگ به «هرباریوم موزه علوم طبیعی ایران» ترتیب علت تفکیک بودجهاش از بودجه دانشگاه، بودجه این موزه را قطع و نیاز خود را به محل آن اعلام کرد و هرباریوم و اشیای موزه به ناچار به ساختمان دانشکده علوم دانشگاه تهران منتقل شد. با تأسیس مؤسسه مطالعات مناطق خشک» در دانشگاه تهران، گیاهان این موزه به این مؤسسه منتقل شد که متأسفانه از آن سنگها و فسیلها دیگر اطلاعی در دست نیست و به این ترتیب، نام «هرباریوم موزه علوم طبیعی» از میا رفت.و با انحلال این مؤسسه، گیاهان هرباریوم آن به دانشسرای عالی انتقال یافت و پس از آن «دکتر گلگلاب » این نمونه ها را به دانشکده داروسازی انتقال داد. به این ترتیب « هرباریوم» پروفسور پارسا که تقریباً حاوی همه گیاهان مذکور در فلور ایران بود، در این دست به دست شدنها از بین رفت.
پروفسور احمد پارسا در نامهای به شاگردش دکتر احمد قهرمان (۱۰/۰۲/۱۳۷۳) نوشته، آورده است: “… من از سرنوشت موزه تاریخ طبیعی خودم بسیار ناراحتم. آن کلکسیون معظم زمینشناسی (فسیل و سنگ) و جانورشناسی و گیاهشناسی چه شد؟
من از هر نمونه گیاهان ایرانی، یکی یا چند تا داشتم که در «کیو» به دقت نامگذاری کرده بودم. گویا سرنوشت همه کلکسیونها را به دست و عهده چند نفر بیاطلاع و مغرضداده بودند…”
چگونگی عرضه آثار: پروفسور پارسا بیشاز ۶۰ سال از عمر خود را به تحقیق و تفحص درباره طبیعت ایران پرداخت . پروفسور پارسا در فاصله سالهای ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۹ شمسی، نخستین فلور مستقل ایران را به نام فلور دوایران به زبان فرانسه تالیف کرد که در ۵ جلد و بیشاز ۷هزار صفحه از سوی وزارت فرهنگ آن زمان منتشر شد. شاگردان استاد معتقدند که وی، زمانی بهتنهایی به این کار پرداخت که نه در دانشگاه تهران (تنها دانشگاه نوبنیاد آن زمان) و نه در هیچ جای ایران، هرباریوم، کتابخانه تخصصی، امکانات پژوهشی و همکاران علمی متخصص برای این کار نبود. پروفسور پارسا برای انجام تحقیقات خود، بناچار از منابع و نوشتههای گیاهشناختی خارجی به ویژه فلورا ارینتالیس بواسیه و مجموعههای گردآورنده دانشمندان و جهانگردان اروپایی بهره گرفت و برای این کار، سالها تلاش کرد.
دوستان بر سه نوعند گر بدانی